Skip to main content

Οκτωβριανά: Ο αυθόρμητος πρώτος ξεσηκωμός

 

«Εν ονόματι Θεού και λαού κηρύττω την Ένωσιν μετά της μητρός Ελλάδος και την ανυπακοήν και ανυποταξίαν εις τους άνομους νόμους του ανήθικου φαύλου, και επονείδιστου καθεστώτος, όπερ καλείται αγγλικόν καθεστώς.»

Με αυτά τα λόγια ο Μητροπολίτης Κιτίου Νικόδημος Μυλωνάς δίνει το έναυσμα για έναρξη ενός πιο ριζοσπαστικού αγώνα για Ένωση με τη μητέρα Ελλάδα. Στις 21 Οκτωβρίου 1931 ο ίδιος και όλοι οι άλλοι Έλληνες βουλευτές του λεγόμενου «Νομοθετικού Συμβουλίου» (σώμα εικονικής εκπροσώπησης  των υποδούλων) παραιτούνται και στην Εμπορική Λέσχη κοντά στον Ιερό Ναό της Φανερωμένης στη Λευκωσία δημιουργείται παλλαϊκό συλλαλητήριο. Από τότε, τέτοια μέρα τιμούμε και θυμόμαστε την πρώτη εξέγερση των Ελλήνων της Κύπρου κατά των Άγγλων αποικιοκρατών, που ξεκίνησε τόσο αυθόρμητα και γρήγορα εξελίχθηκε σε παγκύπριο ξέσπασμα - πρόδρομο του μεγάλου Απελευθερωτικού μας Αγώνα.

Το 1878 η Οθωμανική Αυτοκρατορία εκχωρεί την Κύπρο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το γεγονός ανακουφίζει τους Κυπρίους από την τουρκική καταπίεση και αναπτερώνει τις ελπίδες τους για παραχώρηση του νησιού στην Ελλάδα, όπως είχε γίνει λίγα χρόνια νωρίτερα με τα Επτάνησα. Όμως σύντομα οι νέοι αφέντες αποδεικνύονται εξίσου σκληροί και με τα χρόνια οι ελπίδες για εθνική αποκατάσταση εξανεμίζονται.

Μισό αιώνα αργότερα, στα 50χρονα της βρετανικής διακυβέρνησης στο νησί οι Κύπριοι αποδοκιμάζουν και απέχουν μαζικά από τις λαμπρές πανηγυρικές τελετές. Η μεγάλη χρηματιστηριακή κρίση του 1929 φέρνει την Κύπρο στα πρόθυρα της χρεωκοπίας. Ως εκ τούτου, οι κατακτητές επιβάλλουν άδικα μέτρα και η δυσαρέσκεια και η αντίδραση του κόσμου εντείνεται. Ο πληθυσμός επωμίζεται επιπλέον φόρους, ενώ παράλληλα επιβάλλεται πλήρης έλεγχος στα ελληνικά σχολεία και αφαίρεση του δικαιώματος διαχείρισής τους από τις ελληνικές κοινότητες, ένα προνόμιο που απολάμβαναν ακόμα και επί τουρκοκρατίας. Ως γλώσσα διδασκαλίας επιβάλλεται η αγγλική. Έτσι, η στυγνή οικονομική και πολιτική καταπίεση των Βρετανών σε βάρος του λαού μας οδηγεί σε έντονες αντιπαραθέσεις. 

Μέσα σ' αυτό το κλίμα, η συγκέντρωση της 21ης Οκτωβρίου εξελίσσεται φυσιολογικά σε λαϊκή κατακραυγή όλων των Ελλήνων Κυπρίων. Το πλήθος κατευθύνεται έξαλλο προς το Κυβερνείο. Οι διαδηλωτές πετροβολούν, ανατρέπουν και πυρπολούν αυτοκίνητα, υψώνουν παντού ελληνικές σημαίες, καίνε τα κυβερνητικά κτήρια. Οι φρουροί πυροβολούν και ένας 17χρονος μαθητής, ο Ονούφριος Κληρίδης, πέφτει νεκρός. Άλλοι 15 τραυματίζονται. Τα νέα φτάνουν και στις άλλες πόλεις και πυροδοτούν νέες διαμαρτυρίες. Συνολικά, 9 είναι οι νεκροί και δεκάδες οι τραυματίες.

Οι διαδηλώσεις πνίγονται στο αίμα και η κατοχική δύναμη συλλαμβάνει κι εξορίζει τους 10 βασικούς ηγέτες των εξεγερμένων. Ακολουθούν σκληρά εκδικητικά μέτρα: κατ' οίκον περιορισμοί στις πόλεις, απαγόρευση ανάρτησης οποιασδήποτε σημαίας πλην της αγγλικής, λογοκρισία στις εφημερίδες, φορολογία στους χριστιανούς για «επιδιόρθωση της κυβερνητικής περιουσίας»,... Αμέσως μετά τις ταραχές, νέος κυβερνήτης διορίζεται ο Ρίτσμοντ Πάλμερ κι αρχινά μια ακόμη πιο σκληρή περίοδος καταδυνάστευσης, γνωστή ως παλμεροκρατία.

Είναι αλήθεια ότι η εξέγερση των Οκτωβριανών δεν πέτυχε πολλά, καθώς ήταν αυθόρμητη και ανοργάνωτη. Είχε μάλιστα δυσμενέστατες επιπτώσεις στη ζωή των κατοίκων του νησιού. Εντούτοις, φοβέρισε τους κατακτητές, τόνωσε το εθνικό φρόνημα και δίδαξε στους Κυπρίους να αγωνίζονται για το δίκαιο ενάντια στην εκμετάλλευση κάθε δυνάστη. Μεταφέρει τέλος και σε μας σήμερα το μήνυμα της αγωνιστικότητας και της αντίστασης απέναντι σε κάθε ξένο που σφετερίζεται τα ιερά και τα όσια της πατρίδας μας!

- Μαθητής της ΕΦΕΝ από το Λύκειο Λατσιών

Αυτόνομη Κίνηση Μαθητών
Εθνική Φωνή Ελληνόψυχων Νέων